โดย...นพดล ค้าขาย ศูนย์การศึกษาการพัฒนาประมงอ่างคุ้งกระเบน

                ปลาการ์ตูนส้มขาวเป็นปลาทะเลสวยงามที่อยู่ในครอบครัว Pomacentridae  มักอาศัยร่วมกับดอกไม้ทะเลเสมอ  เราสามารถพบเห็นได้ง่ายในเขตทะเลอันดามัน  การสืบพันธุ์ของปลาการ์ตูนส้มขาวเป็นแบบ Protandrous Hermaphrodite  โดยโกนาดจะเป็นอัณฑะ (Testes) ก่อน  แล้วจึงเปลี่ยนเป็นรังไข่ (Ovary)  เมื่อสิ่งแวดล้อมกำหนดบทบาทให้สำหรับปลาในกลุ่มนี้  ในระยะแรกเริ่มหลังจากที่ฟักออกจากไข่ยังไม่สามารถกำหนดได้ว่าเป็นเพศใด  จนกว่าจะเป็นตัวเต็มวัยจึงจะปรากฏเป็นปลาเพศผู้  ซึ่งในปลารุ่นเดียวกันที่มีขนาดใหญ่ที่สุดจะต้องเปลี่ยนแปลงเป็นปลาเพศเมีย  เป็นที่น่าสังเกตว่าในสังคมของปลาการ์ตูนกลุ่มหนึ่งๆ  จะมีปลาเพศเมียเพียงตัวเดียวเท่านั้น  ความแตกต่างที่เห็นได้ชัดเจนคือ  ปลาการ์ตูนเพศเมียจะมีขนาดใหญ่ที่สุดในฝูง  มีสีสันที่ไม่สดใสมากนัก  มีพฤติกรรมก้าวร้าว  ส่วนปลาเพศผู้จะมีขนาดเล็กกว่า  สีสันสวยงามกว่า  ถ้าปลาการ์ตูนเพศเมียตายไป  ปลาการ์ตูนเพศผู้ที่มีขนาดใหญ่ที่สุดหรือปลาการ์ตูนเพศผู้ที่ชนะจากการต่อสู้เพื่อช่วงชิงการครอบครองฝูง  จะเกิดการเปลี่ยนแปลงเพศทดแทนเพศเมียที่ขาดหายไปได้ภายใน 4 สัปดาห์  โดยจะมีการเพิ่มขนาดขึ้นอย่างรวดเร็ว  แต่สีสันจะสวยลดลง
                      ขณะที่ปลาการ์ตูนมีความอุดมสมบูรณ์เพศจะเป็นปลาเพศผู้  เมื่อมีสิ่งเร้าที่เกิดจากภายนอกและภายในเกิดขึ้นมาอย่างสมบูรณ์   เทเลนเซฟาลอน (Telenephalon)  จะส่งสัญญานมาที่ฮาลามัส (Thalamus) และฮัยโปธาลามัส (Hypothalamus)  จะส่งคำสั่งไปยังต่อมใต้สมองให้ทำการหลังฮอร์โมน  เฉพาะของเพศผู้  โกนาดเป็นอวัยวะเป้าหมาย  ส่วนที่จะพัฒนาขึ้นมาจนสามารถทำงานได้คือ อัณฑะ (Testes)  ซึ่งจะทำหน้าที่ผลิต Sperm  ส่วนปลาการ์ตูนที่มีขนาดใหญ่ที่สุดจะมีพัฒนาการที่ตรงกันข้าม  Hypothalamusจะส่งคำสั่งไปยังต่อมใต้สมองให้ทำการหลั่งฮอร์โมนเฉพาะเพศเมีย  อวัยวะเป้าหมายส่วนที่พัฒนาขึ้นมาจนสามารถทำงานได้คือ รังไข ่(Ovary)  ซึ่งจะทำหน้าที่ผลิตไข่  และถ้าปลาการ์ตูนเพศเมียตัวเดิมตายไป  ปลาการ์ตูนตัวผู้ที่มีความพร้อมมากที่สุดจะเกิดการเปลี่ยนแปลงเพศเป็นปลาการ์ตูนเพศเมียแทนที่ด้วยกลไกแบบหลัง

 

    ขอขอบคุณที่มา...นิตยสาร   FANCY FISH THAILAND